مفهوم نماز آیات
آیات (جمع آیه یا آیت) در زبان عربی یعنی «نشانهها».
این نماز را نماز آیات (نشانهها) گویند، زیرا خواندنش هنگامی واجب است که حادثههایی ویژه روی دهد که مسلمانان ایشان را نشانههای خدا میدانند.
در این باره حدیثی در کتابهای شیعی آمدهاست:
محاسن از ... از امام کاظم (ع) نقل میکند که فرمود: هنگامی که ابراهیم پسر پیامبر خدا (ص) مُرد، درپی مرگش سه سنت برای امت (اسلام) قرار گرفت:
نخست که هنگامی که روانش از تن جدا شد، خورشید گرفت. مردم گفتند که فقط خورشید بهر مرگ پسر فرستادهٔ خدا گرفتهاست. پیامبر خدا پس از شنیدن این سخن بالای منبر رفت، ثنای خدا گفت سپس فرمود «ای مردم! همانا گرفتن خورشید و ماه نشانههایی از نشانههای خدا است که فرمانبردارانه به فرمان او روان اند، برای مرگ و زندگی هیچکس نمیگیرند. پس هرگاه یکی یا هردو گرفت، نماز [آیات] بگزارید.». پس از منبر پایین آمد و با مردم نماز خورشیدگرفتگی (کسوف) گزاردند...
از همان هنگامها نماز آیات بر مسلمانان واجب گشت.
خدایا من در کلبه فقیرانه خود چیزی را دارم که تو در عرش کبریایی خود نداری من چون تویی دارم و تو چون خود نداری امام زین العابدین (ع)